Fotoğrafçılık Terimleri Sözlüğü

A

Acutance (Akütans)

Görüntü keskinliği ölçüsüne verilen isimdir. Görüntüyü oluşturan yoğunluk bölgelerindeki sınırın eğim açısının darlığı, görüntünün keskinliğini belirler. Bu açı büyüdükçe görüntü keskinliği de kaybolur.

ADC (Analog-Digital Converter - Analog-Dijital Çevirici)

Analog bilgileri dijital bilgilere çeviren donanım. (CCD, CMOS)

AE (Auto Exposure)

Otomatik Pozlandırma.

AF (Auto Focus - Otomatik Odak Ayarı)

Temelde iki çeşit AF metodu vardır: Odak bulma metodu, (veya pasif AF) makinede bulunan ışık algılayıcı birimlerin, kontrast ölçüm sistemidir. Kontrastın yüksekliği, keskinlik demektir. Bir diğer metod ise Uzaklık Ölçme (veya aktif AF) metodudur. Kızılıötesi alıcı/verici veya Sonar (ses dalgaları) kullanılan bu odaklama sistemleri, gönderilen ışın veya sesin karşıya çarpıp geri dönmesindeki süreyi ölçüp mikroişlemci sayesinde mesafe hakkında bilgi edinir. Bu edindiği bilgiyle lensin odaklanmasını sağlar.

AF Illimunator

Bazı kameralar, düşük aydınlatma koşullarında normal oto focusa yardım eden illuminator ile donatılmıştır. Böylece karanlık ortamlarda bile pasif AF doğru odaklanma sağlanabilir.

Analog

Dijitalin tersi. Analog bilgiler devamlı olarak tanımlanan adımlar olmadan birbirleriyle birleşirler. Mesela, bir gökkuşağının renkleri birbirlerinden açıkça ayrılamaz.

Aperture (Diyafram Açıklığı)

Işığın objektif üzerinden algılayıcılara ya da filme geçtiği açıklıktır.

APO

Apochromaticin kısaca tanımı, lensleri (genellikle fuorit-cam olanları) düzeltmesidir. Apochromatic, lenslerin ışığı kırmasını ve renklerin daha da canlı olarak aynı noktada kesişmesini sağlayarak herhangi bir renk sapmasına müsaade etmeden görüntülenmesini sağlar.

Additive Color Mixing (Toplamsal Renk Karıştırması)

Üç ana rengin (Kırmızı, Mavi, Yeşil) toplamasının esas alındığı bir renk sisteminin tanımıdır. Örneğin renkli televizyonlar toplamsal renk karıştırması ilkesini kullanır.

ASIC Chip

Özel bir uygulama için hazırlanmış çiptir. Kamera ile yakalanan görüntü verisinin hızlı bir şekilde işleme tabi tutulmasını sağlar.

B

Backlight

Fotoğraflanacak konunun arkasından gelen ışığı ifade eder.

Banding (Çizgi Hatası)

Çoğunlukla bir şeklin karanlık kısımlarında yüksek bir hassasiyet olduğu zaman meydana gelen betimleme hatasıdır.

Battery Pack

Batarya veya pil olarak da isimlendirilir. Kamera ve harici flaş gibi cihazların enerji kaynaklarıdır.

Bit

En küçük dijital birimdir. 0 ve 1 den oluşur. 8 bit, 1 Byte eder.

Bracketing (Farklı Değerlerde Pozlama)

Çekilecek fotoğraflarda herhangi bir pozlama hatasına yer vermemek için aynı konuyu farklı diyafram ve enstantane hızı ile çekme yöntemine verilen isimdir.

Bulb Setting (Bulb Ayarı)

Makine perdesinin (obtüratör-örtücü) istenilen süre açık kalmasını sağlayan kilit sistemidir.

Byte

8 bitten oluşan bilgi paketidir. 1 Byte 0-255 arasında değerler içerir. Bu içerik 256 tane değer, renk, rakam veya sembol olabilir.

1 Kilobyte = 1 KB = 1.024 byte

1 Megabyte = 1 MB = 1.048.576 byte

1 Gigabyte = 1 GB = 1.073.741.824 byte

1 Terabyte = 1 TB = 1.099.511.627.776 byte.

C

CCD (Charge Coupled Device) & CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor)

Analog makinelerde film ne işe yarıyorsa, Dijital makinelerde CCD ve CMOS da o işe yarar. Üzerlerine gelen ışık parçacıklarını (fotonlar) elektrik sinyaline çevirirler. Algılayıcılarının üzerinde en az cihazın çözünürlü kadar sensör bulunur.  CCD ve CMOS arasındaki temel fark, CMOS bilgilerin iletimidir. CMOS, ışığa duyarlı sensörlerin yanında birkaç tane de transistör bulundurur ve iletişimi bu transistörler aracılığıyla yapar. Bu da düşen ışığın yutulmasına neden olduğu için özellikle karanlık çekimlerde başarım azalabilir. Ancak bu CCD algılayıcıların iyi, CMOS algılayıcıların kötü olduğu manasına gelmez. Bir diğer fark ise, CCD CMOS’a göre daha çok enerji harcar ve ısınır. Kamera alırken, farklı algılayıcılar kullanan örnek fotoğraflarına bakmanız size önemli fikirler verecektir.

CCD Algılayıcılar Hakkında Detaylı Bilgi

CCD’nin Görevi: Işığa duyarlı silisyum sensörlerden oluşan CCD algılayıcı, üzerine düşen ışığa tepki verir. Algılayıcının her sensörü algılanan ışığa göre bir impuls üretir. CCD algılayıcılar renkli göremez, sadece aydınlık-karanlık arasındaki ışık değerlerini işler.

Renklerin Meydana Gelmesi: Dijital fotoğraf makinelerinde 3 temel renk olan kırmızı, yeşil ve mavinin karışımları uygulanır. Filtre Çözümü işlemi ile hücreler renkli görmeyi öğrenir. Dijital makinede bulunan yazılım da verileri hesaplayıp bütün bir fotoğraf haline getirir.

Dijital makinelerde 4 ADC sistemi vardır: One-Shot teknolojisi, Foveon-X3 teknolojisi, Super CCD ve Super CCD-SR.

OneShot Teknolojisi: Hareket eden konuları çekmek için uygun bir teknolojidir. Başlangıç sınıfı dijital fotoğraf makinelerinde kullanılır. CCD’nin üzerine RGB filtreleri işlenmiş pikseller bulunur. Böylece temel renk ayrımı CCD’nin üzerinde yapılır. Bu teknolojide tek bir resim noktası elde etmek için 3 ya da 4 noktaya gereksinim duyulduğu için renk doğruluğundan ve görüntü keskinliğinden ödün verilmiştir.

Foveon-X3 Teknolojisi: Karmaşık bir prizma sisteminin ışığı spektral olarak 3’e bölerek 3 ayrı algılayıcıya yönlendirdiği bir teknolojidir. Bu algılayıcıların her biri farklı bir renge karşı hassasiyet gösterir. Mavi, Kırmızı ve Yeşil. Bu teknoloji daha kaliteli çekimler ve daha doğru renk sağlar. Yalnız bu sistem karmaşık bir yapıya sahip olduğu için One-Shot teknolojisine göre daha sık arıza verir.

Super CCD Teknolojisi: Super CCD teknolojisinde kullanılan sensörler (pikseller) normal CCD teknolojisinden farklı olarak petek şeklinde tasarlanmıştır. Bu sayede çapraz yönde de verim alınıp çok daha net ve çok daha büyük çözünürlüklere ulaşılmaktadır.

Super CCD-SR Teknolojisi: Bu teknolojide kullanılan sensörlerin her biri iki adet sensör barındırmaktadır. Sensörlerden daha duyarlı ve büyük olanı S-Piksel, daha duyarsız ve küçük olanı ise R-Piksel olarak adlandırılır. 2 pikselin beraberliği sayesinde daha iyi bir ışık-gölge çizimi ve düşük pozlamalarda daha fazla tolerans alanı oluşur.

Color Depth (Renk Derinliği)

Dijital kamera veya scannerlar tarafından kaydedilip grafik kartları ile gösterilebilen maksimum renk sayısıdır. Gerçek renk, ana renk başına 8 Bit renk içerir ve bu da 24 Bit renk derinliği sağlar. 24 bitlik renk derinliğinde, 1 piksel 256 farklı renk alabilir. Bu değer bir RGB sinyaliyle 3’e çarpıldığında gösterilebilir toplam renk sayısını verir. Yani 256x256x256=16.777.216

Color Temperature (Renk Sıcaklığı)

Işık kaynağından tayfın dağılımı ve oluşan renklerin kalitesini ifade eder. Rengin sıcaklığı Kelvin (K) olarak verilir. İnsan gözü 2790K ile 11000K arasındaki renkleri fark edebilir.

Color Value Size (Renk Değer Ölçüsü)

Renk değer ölçüsü, fotoğrafta gösterilen en parlak ve en koyu parçaların arasındaki farkları gösterir.

Contrast (Kontrast)

En açıktan en koyu tona geçinceye kadarki ara gri tonlarının varlığı ya da yokluğudur. Kontrastı etkileyen öğeler ise konunun aydınlatma oranı, objektifin özellikleri gibi değişkenlere bağlıdır.

D

Dead Pixel (Ölü Piksel)

CCD yada CMOS algılayıcılarındaki görüntü oluşturan sensörlerin özelliğini yitirmesiyle oluşan durumdur. Ölü pikseller, fotoğraf karesinin aynı yerinde siyah veya beyaz olarak görünür. Ancak bu görüntüyü sensörün kirlenmesiyle karıştırmamak gerekir. Ölü pikseller sadece siyah ve beyaz renkte olurken, sensör kirlenmesinden dolayı görünen noktalar daha çok gri renkli olarak göze çarpar.

Dia

Diapozitif filmin kısaltmasıdır. İki taraflı film olarak da bilinir. Gerçek renkli görüntüsü olan renkli filmdir. Dia projektörle görüntüleri aktarılan fotografik emülsiyondur. Dia filmler renk alışverişi olmayan gelişmiş özel dönüştürücülere ihtiyaç duyarlar. (Negatif filmlerde kullanılan kimyasallardan farklıdır)

Digital (Dijital)

Analogun tersidir. Dijital bilgiler derecelerin sınırlı sayılarından meydana gelirler. Mesela 256 renk, 8 Bit.

Digital Camera (Dijital Kamera)

Üzerindeki CCD veya CMOS algılayıcı yardımıyla görüntü yakalayan cihazlardır. Bu cihazlar yakaladıkları görüntüyü kendi hafızalarına, hafıza kartlarına veya diğer bir depolama birimine kaydederler.

Diopter

Bir lensin ışığı kırma gücünü ölçmek için kullanılan ölçü birimidir. Fotoğrafçılıkta, yakın çekim lenslerinde kullanılır ve kullanıcının vizörünü kendi görüşüne göre ayarlamasıdır.

Diopter Lens

Objektifin önüne vidalanan ve büyüteç görevi gören bir aksesuardır. Makro dönüştürücünün tersi gibi çalışır ve çok kısa olmayan yakın odaklama sağlar.

Dispersion Circle (Hayalet Çemberler)

Görüntü üzerindeki ya da çevresindeki ışık kaynaklarından veya kuvvetli yansımaların direkt objektife girmeleri durumunda görüntü üzerinde oluşturduğu ışık halkalarıdır.

Diyafram

Objektife giren ışık miktarını ayarlayan mekanizmadır. Compact makinelerde genelde sabit olarak bulunurlar. Objektiflerin ışık geçirme miktarı, “f” ile ifade edilir (örnek: f/1.2-5.6) ve bu değer arttıkça diyafram kısılmış olur. Diyaframın kısık olması da alan derinliğinin artmasını sağlar.

DSP (Digital Signal Processor - Dijital Sinyal İşlemcisi)

Dijital sinyalleri gerçek zamanlı olarak işleyip düzenleyen mikroişlemcidir. DSP’ler birçok görevi aynı anda yapabilir. AF, JPEG sıkıştırması, veri aktarımı gibi.

Dual AF

Aktif ve pasif odaklamayı birlikte kullanan sistemdir.

Dye-Sublimation (Dye-Süblimasyon)

Yarı-ton resim ve fotoğrafları yazmak için kullanılan bir metoddur. Renklerin yazıcı şeridinden kağıda transferi ısı yoluyla olur. Resim kalitesi oldukça yüksektir.

E

ED-Lens

Yüksek kaliteli objektiflerin yüksek kaliteli lenslerinde kullanılan ekstra az dağılım sağlayan lenstir. Bu lensin özelliği, ışık spektrumundan geçen bütün renkleri eşit olarak çok kuvvetli bir şekilde kırmasıdır. Çıkan sonuç keskinlik açısından oldukça başarılıdır.

Electronic Viewfinder (Elektronik Vizör)

Normal vizörün içine küçük boyutlarda LCD ekran yerleştirilmiş halidir. Bu, devamlı olarak CCD’nin yakaladığı görüntülerin LCD ekrana yansıtılmasıyla başarılır. Sonuç olarak fotoğrafçı, kamera ile görüntülenen şeklin aynısını LCD ekranda görebildiği için kompozisyon çok daha kolaylaşır. Ayrıca fotoğraf bilgileri, resim sayısı ve ayarlar gibi bilgiler de vizörden takip edilebilir.

EOS (Electro Optical System)

Canon’un AF SLR cihazlarına verdiği isimdir.

Exposure Balance (Pozlama Dengesi)

Belirli bir ışık ortamında CCD algılayıcılarının görüntü oluşturabilmesi için maruz kalması gereken ışık miktarıdır.

Exif

Değiştirilebilir bir imaj formatıdır. Dijital Kameralar veya diğer cihazlar tarafından yaratılan standart bir formattır.  Exif dosyaları TIFF formatındaki imajları veya sıkıştırılmış JPEG imajlarını, aynı zamanda kameraya ait bilgileri de saklayabilir.  Özel programlar kullanılarak flash ve beyaz dengesi gibi bilgiler Exif 2.2 formatında daha sonra gösterilmek üzere saklanabilir.

F

Filtre

Cam veya plastikten imal edilmiş, genellikle renkli olan ve görüntüye çeşitli efektler vermek için kullanılan aparattır. Bu efektler; parlaklık, yansımaları kırma, renkleri canlandırma gibi çeşitlenebilir. Filtreler lensin önünde, ışığın önünde veya dijital kameranın içinde kullanılabilir.

En sık kullanılan filtreler:

UV Filtre: UV ışınlarını kesen ve camdaki yansımaları alan filtredir.

Polarize Filtre: Işık her yöne doğru dağılan dalgalar şeklindedir. Polarize filtreler üzerlerinde barındırdıkları çok ince boşluklar sayesinde bu dalgalardan sadece belli bir açıda olanların geçmesine izin verirler. Böylece parlak yüzeyli cisimlerdeki (metalik yüzeylerin yansımaları dışında) yansımaları engeller.

Sky Light Filtre: Belirli dalga boylarındaki renkleri süzüp daha doğal renkler elde edilmesini sağlayan açık sarı renkli lenslerdir.

Doğal Yoğunluk Filtresi: Diyafram ve örtücü hızını ayarlamanın mümkün olmadığı durumlarda herhangi bir renk kaybına neden olmadan algılayıcıya ya da filme gelen ışığın azaltılmasında kullanılan gri renkli filtredir.

Düzeltme Filtreleri: S/B Pankromatik filmler renk tayfındaki her renge duyarlıdır. Yalnız mavi renge karşı biraz daha fazla duyarlılık gösterirler. Düzeltme filtreleri sarı ve yeşil renkleriyle pankromatik filmlerin mavi renge olan aşırı duyarlılığını azaltmak için kullanılır. Böylece renklerin gözün görebildiği en yakın biçimde elde edilmesini sağlarlar.

Soft Filtre: Işığın önünde veya lense takılarak kullanılabilen bir filtre çeşididir. Lense takılan Soft Filtre, kırışık, çizgi ve cilt sorunlarını ortadan kaldırıp konuya puslu bir görüntü verir. Işığın önüne takılan Soft Filtre ise (aydınger kağıdı) ışığın yumuşayarak dağılmasını sağlar.

Efektif Fitleler: Konuyu renklendirmek, yıldız eklemek, parçalara bölmek gibi efektler verebilen filtrelerdir.

Flash

Konuyu aydınlatmak için kullanılan çok kısa bir süre için yüksek miktarda ışık veren cihazlardır. Magnezyum ve elektronik olmak üzere iki çeşidi mevcuttur. Elektronik kamera flaşları konuyla arasındaki mesafeyi ölçerek ışık şiddeti ayarını yapabilir.

G

Grain (Gren)

Bir film veya fotoğraf kartı üzerindeki gümüş tozlarından oluşan, üzerinde renk bilgilerini taşıyan en küçük noktadır. Bu noktalar gözle görülmez ancak ISO değeri büyüdükçe bu noktalar da büyür. Dolayısıyla küçük grenli filmlerin görüntüleri daha keskindir.

I

IR Setting (IR Ayarı)

Birçok objektifte bulunur ve odaklama bileziğinde kırmızı renkle işaretlenmiştir. Bazı objektiflerde “R” harfi ile ifade edilir. Kızılötesi film kullanıldığında odaklama yapabilmek için referans noktası olarak kullanılır.

ISO

Filmin ya da algılayıcının ışığa karşı hassasiyetinin ölçüsüdür. Bu değer büyüdükçe ışığa olan duyarlılık artar.

L

Lens (Objektif)

Genellikle birden fazla mercekten oluşan ve temel görevi algılayıcının üzerine istenilen görüntüyü göndermek olan fotoğraf makinelerinin en önemli parçasıdır. Objektifler odak uzaklığına göre çeşitlendirilirler. Odak uzaklığı; sonsuz uzaklıktaki bir nesnenin keskin görünmesi için gereken mesafedir.

Objektif Çeşitleri:

Standart Objektif: Yaklaşık 45°’lik görüş açısına sahip objektiflerdir. Bu insan gözüyle hemen hemen aynı görüş açısıdır.